Merhaba, bu yazıda sizlere yetenekli android geliştiricisi “Koushik Dutta”nın (@Koush) ROM Manager isimli programını tanıtacağım. Aynı zamanda bu programı kullanarak, hiç recovery’yle uğraşmadan, grafik arayüzden nasıl komple sistem yedeği alınıp geri yükleneceğini (nandroid backup/restore) de detayları ile bu yazıda bulabilirsiniz.
Hatırlatma: ROM Manager programı, temel anlamda recovery partisyonu için bir arayüz olduğundan çoğu özelliğinin kullanılabilmesi için superuser yetkilerine ihtiyaç duymaktadır. Bu yüzden bu programı kurmadan önce telefonunuzun root erişimine sahip olduğundan emin olun. Root işlemi ile ilgili detaylı bilgilere buradan ulaşabilirsiniz.
Genel Tanıtım ve Kullanıcı Arayüzü
ROM Manager uygulaması aslında, yine Koushik Dutta tarafından geliştirilen başarılı ClockworkMod recovery partisyonu mod’u için geliştirilmiş, tüm flashlama, ROM yükleme, yedek alma / yükleme gibi işlemleri direk olarak android işletim sisteminin içinden basitçe bir-iki dokunuşla yapmamızı sağlayan bir arayüz.
Uygulamanın normalde android market’te hem ücretsiz hem de ücretli versiyonu mevcut. Normalde programın içinde reklamlar var, ancak ücretli ya da ücretsiz versiyonu kullanmanız fark etmiyor, ayarlara girerek reklamları kapatabiliyorsunuz. Ücretli versiyonunda birkaç ekstra özellik var sadece (mevcut ROM’un güncellemelerini denetlemek, deneysel versiyonlar vs.). Ayrıca Türkiye gibi marketlerde paralı uygulamalara erişim olmadığından, ücretsiz uygulamanın içerisinden paypal hesabınız ile ödeme yaparak hem geliştiriciyi destekleyebilir, hem de uygulamanın tam sürümüne sahip olabilirsiniz.
Programın arayüzü gayet basit, aktiviteler alt alta sıralanmış durumda, istediğinizi seçerek ilgili işlemi kolayca ve hızlı bir şekilde gerçekleştirebiliyorsunuz.
Uyarı! ROM Manager sağladığı içeriğin tamamı için internete bağlanarak buradan gerekli dosyaları indiriyor. ClockworkMod Recovery gibi bazı dosyalar 1-2 MB olsa da, ROM’lar 50-100 MB boyutlara çıkabilmektedir. Bu yüzden eğer uygun fiyatlı bir internet paketiniz yoksa bu işlemleri wi-fi üzerinden yapmanızı tavsiye ederim.
Uygulamanın içindeki çoğu özelliği kullanabilmek için sisteminizde ClockworkMod Recovery partisyonunun yüklü olması gerekiyor. Normalde sistemde hazır gelen (stock) recovery’yi değiştirmek nispeten zahmetli, bilgisayar bağlantısı gerektiren, adb ve fastboot üzerinden yapılan bir işlem olmasına rağmen, ROM Manager ile bu işlem 2 dokunuştan ibaret.
Bu aşamada uygulamanın şu harika özelliğinden de bahsetmek istiyorum: ROM Manager birçok telefon modelini destekliyor ve çalıştığında telefon modelinizi otomatik olarak tanıyarak size sadece telefonunuz ile uyumlu içeriği gösteriyor. Bu da sizi birçok zahmetli arama işinden kurtarıyor ve yanlış / uyumsuz bir içerik seçme olasılığını ortadan kaldırıyor.
Programın Özellikleri ve Yapılabilecek İşlemler
Dilerseniz programın içindeki aktivitelerin üzerinden tek tek geçelim:
Recovery / Flash ClockworkMod Recovery
ROM Manager uygulamasının tüm nimetlerinden faydalanmak için yapmanız gereken ilk işlem ClockworkMod Recovery’yi sisteminize flashlamak olmalı. ROM Manager her açıldığında sisteminizde ClockworkMod Recovery’nin yüklü olup olmadığını ve eğer yüklüyse sürümünü kontrol ediyor.
Bu seçeneği seçtiğinizde telefon modelinizi otomatik olarak kontrol ederek karşınıza bir onay penceresi çıkarıyor, telefon modelinizi onayladıktan sonra internetten son ClockworkMod Recovery sürümünü indirerek yüklüyor. Ve bu sayede telefonunuz artık tüm ROM Manager işlemlerini yapabilir hale geliyor.
Recovery / Reboot Into Recovery
Bu seçenek recovery işlerini manüel halletmek isteyen ileri düzey kullanıcılar için. Eğer bunu seçerseniz telefonunuzu reboot ederek recovery modunda açıyor (normalde bu işlemi telefonunuzu kapattıktan sonra, tekrar açarken Power + Trackball tuşlarına basarak yapabiliyorsunuz).
ROM Management / Install ROM From SD Card
Eğer SD Kart’ınızda daha önceden ROM Manager ya da başka bir programla indirdiğiniz ya da indirip buraya kopyaladığınız bir ROM dosyası ya da update varsa, bunu bu seçenek yardımıyla SD Kart’ın içinden seçip kurabilirsiniz. Bu işlem otomatik olmasına karşın, recovery altından yapılması gerektiği için, ilgili dosyayı seçtikten sonra ROM Manager telefonunuzu baştan başlatarak recovery modunda gereken işlemleri yapacak ve tekrar telefonunuzu baştan başlatıp işi sonlandıracaktır.
ROM Management / Download ROM
Eğer telefonunuza değişik bir ROM yüklemek istiyor ama doğru dosyayı nerede bulacağınız bilmiyor ya da aramakla uğraşmak istemiyorsanız doğru yer burası. Bu seçeneği seçtiğinizde, telefonunuz ile uyumlu ROM geliştiricilerinin listesini görebilirsiniz.
Bir not: Eğer programın ücretli sürümünü kullanmıyorsanız buradaki “Premium” seçeneği altında yer alan ROM’ları indiremiyorsunuz.
Bu listeden birini seçtikten sonra, o geliştiriciye ait ROM, kernel, theme, update gibi içeriklerin telefonunuz ile uyumlu sürümlerini göreceksiniz. Daha sonra buradan istediğiniz sürümü seçip çıkan diyalogları takip edebilirsiniz. Yapacağınız işlemler seçtiğiniz ROM vs.ye göre değişiklik gösterecektir. Örneğin CyanogenMod ve Nexus One için şu şekilde bir süreç var:
- Telefonumuzda Froyo ya da daha yeni bir Radio sürümünün yüklü olduğundan emin oluyoruz (telefonunuzu daha önce Froyo / 2.2 sürümüne yükselttiyseniz zaten Froyo Radio’ya sahipsinizdir).
- Download ROM seçeneğinden sonra açılan Free listeden CyanogenMod’u seçiyoruz.
- Buradaki listeden CyanogenMod 6.0.0’ı seçiyoruz.
- Bu aşamada bize Google Add-on’u da indirmek isteyip istemediğimizi soracak (ilk defa CM yüklüyorsanız bunu seçmelisiniz).
- Daha sonra download işlemi başlayacak (CyanogenMod, Google Add-on ile birlikte yaklaşık 90 MB).
- Download işlemi bittiğinde sizden kurulum için onay isteyecek.
- Bu aşamada size sistem yedeği almak ve sistemdeki data ve cache partisyonlarını silmek isteyip istemediğiniz soracak. Eğer ilk defa CM6 yüklüyor iseniz, bu seçeneği seçmeniz gerekiyor, ancak bu durumda tüm kişisel bilgilerinizin silineceğiniz unutmayın. Backup seçeneğini ise her durumda seçmeniz yararınıza olacaktır.
- Siz onay verdikten sonra sistem yeniden başlayacak, recovery modunda açılacak ve yedek alma, daha sonra kurulum işlemleri gerçekleşecek.
- Sistem tekrar başladığında CyanogenMod kurulmuş olacak.
Diğer ROM’lar ve kerneller için de benzer aşamaları izleyerek birkaç dokunuş ile işlemleri halledebilirsiniz.
ROM Management / Check For ROM Updates
Bu seçenek ile sisteminizde mevcutta yüklü ROM’un güncellemesinin çıkıp çıkmadığını kontrol edebilirsiniz. Ayrıca altta sisteminizde mevcut olan ROM’u ve sürümünü de görebilirsiniz.
Not: Bu seçenek de sadece programın ücretli sürümünde çalışıyor
ROM Management / Install From QR Code
Bir ROM’un download linkini içeren QR Code’u taratarak download ve kurulum işlemlerini otomatik olarak gerçekleştirebilirsiniz.
Not: Bu seçenek de sadece programın ücretli sürümünde çalışıyor ve Barcode Scanner uygulamasının kurulu olmasını gerektiriyor.
Backup and Restore / Backup Current ROM
ROM Manager programının en kullanışlı özelliklerinden biri de tek dokunuşla sisteminizin komple yedeğini almak ve geri yüklemek (Nandroid Backup / Restore). Normalde bu da recovery modunda yapılması gereken bir işlem olmasına rağmen, ROM Manager arayüzünden kolaylıkla halledebilirsiniz.
Google, eğer telefonunuza bir google hesabı ile giriş yaptıysanız, zaten çoğu şeyi sizin için internete kendi sunucularına yedekliyor (bunun için ayarlar altındaki “Backup My Settings” seçeneğini seçili olması gerekiyor). Yedeklenen içerik arasında sistem ayarlarınız, uygulamalarınızın listesi, uyulama ayarlarınız gibi periyodik olarak yedeklenenler ile zaten google sunucuları üzerinde bulunan gmail’deki mailleriniz, takviminiz, picasa’daki resimleriniz ve contact’larınız bulunuyor.
Bu tarz bir yedekleme telefonunuzu güncelliyorsanız, yeni bir android telefon aldıysanız, ya da fabrika ayarlarına geri döndüyseniz, çok kullanışlı. Ancak ileri düzey bir kullanıcıysanız ve sürekli yeni ROM’lar, kerneller, deneysel uygulamalar vs deniyorsanız, sisteminizi boot etmeyecek hale getirmeniz oldukça olası. Açılmayan bir sistemde de ayarlarınızın google sunucularında yedeğinin olması çok da bir şey ifade etmeyecektir =)
İşte Nandroid Backup işlemi bu noktada hayat kurtarıcı. Recovery altından ya da ROM Manager içinden aldığınız nandroid yedeği, sisteminizin o andaki birebir imajını SD Kart’ınıza yedekliyor. Sistem ve Boot partisyonları, tüm data, uygulamalarınız, cache, dalvik-cache, sd-ext gibi sisteminizle ilgili her şey yedeklenmiş oluyor. Eğer bir şeyler ters gider de sisteminizi açılmaz hale getirir, ya da çok istikrarsız bir sistemle kalırsanız, ya da denemek için bir ROM yükleyip daha sonra eski ROM’unuza dönmek isterseniz, aldığınız bu yedeği geri yükleyerek, hiçbir değişiklik yapmamış gibi yedeği aldığınız noktaya geri dönebilirsiniz (recovery moduna, ya da ROM Manager’a girebildiğinizi varsayarsak).
ROM Manager içinden bu yedekleme işlemini, bu seçeneği kullanarak gerçekleştirebilirsiniz. Önce size bu yedek için bir isim soracak (default olarak tarih ve saat geliyor isim olarak), OK dedikten sonra telefonunuzu baştan başlatarak recovery modunda gereken işlemleri yapacak ve tekrar telefonunuzu baştan başlatıp işi sonlandıracaktır.
Bu yedekleri SD kartınızda clockworkmod/backups klasöründe bulabilirsiniz.
Backup and Restore / Manage and Restore Backups
Bu seçenekle de az önceki maddede aldığınız yedekleri görüntüleyebilir, geri yükleyebilir ve silebilirsiniz.
Utilities / Fix Permissions
Nadir de olsa, yeni bir ROM yüklediğinizde, güncellediğinizde vs. sistem ve data dosyalarının yetkilerinde problemler çıkabiliyor. Bu da çoğunlukla istemsiz program sonlanmalarına ya da yeniden başlamalara yol açıyor. Bu seçenek, sistem yetkilerini düzelterek bu tarz sorunların yaşanmasını engelliyor.
Utilities / Partition SD Card
Eğer uyumlu bir ROM’unuz varsa, ya da Apps2Ext gibi, uygulamaları SD kartınıza kurmayı sağlayan bir program kullanıyorsanız, SD kartınızda bunun için bir partisyon ayırmanız gerekiyor. Bu seçenekle, sadece istediğiniz boyutu seçerek, bu bölümleme işlemini kolayca gerçekleştirebilirsiniz.
More Recoveries / Flash Alternate Recovery
Eğer ClockworkMod Recovery’den hoşlanmıyorsanız ya da telefonunuzda sorun çıkarıyorsa, bu seçenek ile alternatif olarak AmonRa Recovery’yi sisteminize kurabilirsiniz. Ancak belirtelim, bu işlemi yaptığınızda ROM Manager’ın neredeyse hiçbir özelliğini kullanamıyorsunuz.
More Recoveries / All ClockworkMod Recoveries
Buradan da yine eğer son sürüm ClockworkMod Recovery telefonunuzda sorun çıkarıyorsa, eski ClockworkMod Recovery’leri yükleyebilirsiniz.
Program Ayarları
Dilerseniz bir de programın ayarlarının üzerinden geçelim. Ana ekrandayken telefonunuzun “Menu” tuşuna bastığınızda çıkan menüden download önbelleğini temizleyebilir, programın son sürümündeki değişiklikleri görebilir, paypal hesabınız ile bağış yaparak programının premium sürümüne sahip olabilir ve program ayarlarına girebilirsiniz. Ayarları kısaca incelersek:
Update Notifications: Bunun seçili olması durumunda program, ClockworkMod ve ROM güncellemeleri olduğunda ROM Manager sizi uyaracaktır.
Advanced Mode: İleri düzey modu aktive eder. Bu sayede deneysel seçenekler, daha tecrübeli kullanıcıların yapabileceği işlemler de kullanıma açılmış olur.
Automatic Backup: Yedekleme işleminin her gün seçeceğiniz bir zamanda otomatik olarak yapılmasını sağlar.
Google Analytics: Geliştiricinin yaptığınız işlemleri Google Analytics hesabından takip etmesini sağlar. Eğer program geliştiricisini desteklemek istiyorsanız bu seçeneği açabilirsiniz.
Quick Backup and Restore: Bu seçeneği seçerseniz recovery ekranında yedek alırken ve geri yüklerken görünen ilerleme çubuklarını kapatır. Bunun sonucunda işlemin ne kadar ilerlediğini göremezsiniz ama yedek alma geri yükleme işlemleri daha hızlı gerçekleşir.
Erase Recovery: Eğer bu seçeneği seçerseniz, yeni bir recovery flashlamadan önce mevcut recovery partisyonu silinecektir.
Show Advertisements: Reklamları açıp kapamaya yarar. Geliştiriciyi desteklemek için açık tutabilirsiniz.
Bu kullanışlı programı aşağıdaki linklerden ya da QR kodunu kullanarak indirebilirsiniz.
Android Market (Telefondan direk indirmek için)
QR Kodu
Sormak istediğiniz ya da merak ettiğiniz tüm konularla ilgili bana buradan ya da twitter’dan ulaşabilirsiniz.
Twitter: emredjan
Bilal Akgündüz
Gerçekten güzel bir yazı hazırlamışsın. Bu programa para vermeye değer. Fakat Android Market’in ödeme seçenekleri kısıtlı olduğu için işler karışıyor. Kısmetse Android Türkiye Market açılınca alırız :)
xalit
eline sağlık kardeşim.harikasınız.
chelebi
programı satın aldım inanılmaz bir program.benim gibi hicbirsey bilmeyen veya usenen kişiler icin birebir diyebilirim
ayrıca cyanogen de muthis mis
eltoro35
tatto buna uyumlu değil heralde
tkirimli
Xperia X10 modeller arasında listelenmiyor, uygun değil mi acaba?
chelebi
arkadaslar
bu programı kullanarak sd ye attım romu yuklemek istersem,neler yapmam gerekiyor ve sd ye hangi dosyaları atmam gereiyor.
dun bayagı ugrastım yapamadım
radio kernel falan atamm gerekiyormu
tesekkurler
Ethem Babiloğlu
Kernel zaten romun içerisinde vardır, custom romlarda gelende radio ve no-radio versiyonlar olur. İlk seferinde garanti olması için radio versiyonunu indirip kurun, güncelleme yaparken de no-radio versiyonlarını kurarsınız. Kuracağınız custom romun zip dosyasını sd kartınızın ana dizinine atın ve rom managerdan install rom from sd card ı seçin.
chelebi
Tesekkurler hocam
sabah dediginiz sekilde yaptım ve oldu.dun beceremememın sebebi
rom dosyasını zip in icinden cıkarıp sd karta atmammıs
zip dosyasını sd kartın root kısmına atınca halloldu.
ne pc ne baska birsey hicbirseyle ugrasmadan rom degistirdim :)
Ethem Babiloğlu
Evet gerçekten kullanışlı bir program, belli başlı romları kendisi de download edip flashlayabiliyor. Versiyon güncelleme kontrolü de cabası :)
birol
Bu yazılım i7500 için geçerli değil mi?
alper
bende root yaptım sistemimde superuser programıda çıktı.fakat rom managerdan rom yükleyemiyorum.program premium fakat olmuyo.check for rom updates kısmında “your rom is not set up to receive OTA updates.please contact the rom devoleper yazıo.download rom kısmına tıklayıncada extras dşye bişi çıkıyo ona giriyorum superuser 2.3.1 cd yaıo bide superuser 2.3.1 ef yazıo ?? ne yammam gerek.S
fatih
kardeş “”"”"bende root yaptım sistemimde superuser programıda çıktı.fakat rom managerdan rom yükleyemiyorum.program premium fakat olmuyo.check for rom updates kısmında “your rom is not set up to receive OTA updates.please contact the rom devoleper yazıo.download rom kısmına tıklayıncada extras dşye bişi çıkıyo ona giriyorum superuser 2.3.1 cd yaıo bide superuser 2.3.1 ef yazıo ?? ne yammam gerek.S
“”"”"”"”" bunun sorunu ayarlardan gelişmiş modun kapalı olması telefonun sol alt tusuna basıp ayarlara gir ordan Advanced Modu yani gelişmiş modu aktif et sonra tekrar dene %0921093 olur ;)
Ali Kasimoglu
Sorunuzu anlayamadım. Daha açıklayıcı yazarsanız size yardımcı olmaya çalışırım.
saatcioglu
merhaba,
elimde HTC Magic Android 1.5 versiyon bulunmakta, ve markette aradığım zaman rom manager programını bulamadım muhtemelen Magic teki versiyonun düşük olmasın kaynaklanıyor. Anroid 1.5 versiyonda çalışan versiyonu var mı??
xyzcba
Telefonum galaxy s, 2.2 jpo yüklü. rom manageri yükledim. telefonum da rootlu ve superuser menude görünüyor. rom managerden download rom yazan yere tıkladığımda açılan yerde sadece extras çıkıyor ve extrasdan da super user 1.3.1. cd ve 2.3.1 ef diye iki isim çıkıyor. super user’ime bakıyorum ve 2.3.1 ef olduğunuda görüyorum. Acaba bende neden romlar görünmüyor. ayrıca diğer romları başka sitelerden indiriyorum ve romu kurarken signed hatası veriyor ve romları yüklemiyor. bunların sebebi ne olabilir.
xyzcba
Gelişmiş mod açık değil diyecek arkadaşlar için, gelişmiş mod da açık ama yinede olmuyor.
Ali Kasimoglu
Telefonunuzun System Recovery versiyonu 2e olmalıdır. Sizinki büyük bir ihtimalle 3e olduğundan bu hatayı alıyorsunuz. Ayrıca ROM Manager ile ROM yüklemek için ücretli versiyon gerekmektedir.
sakarya06
Yaziyi tekrar okudum.. muthis.. ellerine saglik..
izel
Backup and Restore / Backup Current ROM
menusünden şeçtim – telefon kapandı ve siyah ekran üstünde bir üçgen içinde ünlem işareti ve bildiğimiz yeşil android icon’u çıktı . Ne kadar beklemem lazım ? Bu bir terslik mi = Acil cevap ltf
Ali Kasimoglu
Telefonunuzda ilk evvela bir Custom Recovery olması gerekmektedir. Bu sebeple bu hatayı alıyorsunuz. Tavsiyem ClockworkMOD Recovery dir ki bunu eğer Root’lu iseniz ROMManager’dan tek tıklama ile yapabilirsiniz.
emir
ben de clockworkMOD Recovery yaptım fakat bende de aynı şey oldu. telefon açılırken cwm’de mi açıılması gerekiyordu? bende normal recovery mod açıldı hiçbir şey yapmadı yani. backup dosyasını bulamadım. yardımcı olursanız sevinirim.
caner
programın paralı sürümünü kullanıyorum fakat premium kısmındaki hiçbir romu indirmiyor… bekleyip time out hatası veriyor…
turgay budak
selam rom manager yardımıyla sd katım da bulunan bır rom için gereklı ışlemlerı yaptım.
herşey ilerledi ve son bulunca telefon yenıden acılma durumunda acılmadı ve siyah bır ekran sürekli kaldı.
yardımlarınızı rica ederim.
Ali Kasimoglu
Telefonunuzu kapatın ve bataryasını çıkartın. Ardından bataryayı tekrar geri takın ve ses kısma tuşu ile birlikte açma/kapama tuşuna birlikte Bootloader modu açılana kadar basık tutun. Eğer boot loader modu açılıyorsa telefonunuz kurtulabilir demektir.
turgay
ali cevabın için teşekkürler. evet açılıyor. ne yapmalıyım
Nizami
Ali bey ben aynı sizin yazdığınız gibi yaptım, yani telefonun seskısma tuşunu açıp\kapama tuşu ile birlikde basık tutdum ve ekrana “DOWNLOAD” yazısı geliyor ve hiçbir şey yapamıyorum. Bundan sonra ne yapmalıyım?
Ali Kasimoglu
telefonunuzun modeli nedir?
Nizami
samsung GT-S5560
Ali Kasimoglu
download mod bölümünden ODIN uygulaması ile yazılım atılabilinmektedir. download mod bunun için vardır.
Nizami
peki ben bu işlemi nasıl yapa bilirim? bunu bir az açık şekilde anlata bilirmisiniz lütfen?
Ali Kasimoglu
yarın android türkiye forum açılacak ve oradan tüm istediğiniz bilgilere ulaşabilecek ve/veya sorabileceksiniz.
Nizami
peki teşekkür ederim
mehmet
merhaba ben zte blade kullaniyorum telefonumu root etmek istiyorum acma/kapama dugmesiyle ses acma/kapama tusuyla telefonu actigimda ekrana ftm yazisi geliyor… bu ftm nedir peki niye root yapamiyorum elle … tesekkur ederimm…
memet
merhaba, ben daha önceden telefonumu root ettim ve bir sure sonra yeni rpomlar yukledim her yeni rom yukledigim de önceki sistemimin yedegini aldim en son yukledigim cyanogon mod da recovery v3.0.1.4 kullaniyordum ve daha sonra bu yeni recoverini problemli oldugunun farkina vardim ve yeniden recoveriy modda sistemimin önceki backup yaptigim sistemi tekrar yuklemek istedim ama erase flashing boot yaziyor ve telefonu yeniden baslattigim da telefon bir turlu acilmiyor android simgesinde kaliyor ne yapmam gerekiyor bana yardimci olurmusunuz telefon recoveriy modda aciliyo…. tesekkur ederim
eralp
merhaba htc hero kullanıyorum ve rom manager kurmama ragmen hiçbi şekilde kullanamaıyorum ‘an error accured while attempting to run privileged commands’ verdigi hata bu cunku… ilk defa android kullanıyorum ve tek kelimeyle cahilim bu konuda fakata 2.1 olan sürümü yükseltmek istiyorum yardımcı olabilicek biri varsa gerceken cok sevinirim
ozz
listede 5-6 adet telefon modeli var yedekleyemiyecekmıyız sımdı telefonun sistemını
mhmurat
ben ideos x5 de rom manager ile backup almak istedim herşeyi onayladım.işelmelr başladı fakat bi süre sonra update.zip failed gibi bir hata verip tlf tekrar reset attı ve benzer hataları veren yazılar ve üçgen içinde ! işareti çıktı sizce sorun ne olabilir
erman
Ben daha once bunu galaxy gio için kullanmıştım. Tel birck oldu bidaha açılmadı. garantiye gönderdim (bir ayını doldurmamış tel olduğu için) yenisini yolladılar, yani garanti de bile yapamadılar. şimdi tekrar bu programı yapmaya korkuyorum. ama işime de çok yarayacak bir uygulama. önerilerinizi bekliyorum. tekrardan deneyeyim mi, başka yontemler mi bulayım yoksa hiç bulaşmayayım mı…?